معرفی کتاب «گفتارهایی در معرفت شناسی علم اقتصاد»

یکی از مسائل مهم در مطالعه هر علمی، دو موضوع «معرفت‌شناسی» و «روش‌شناسی» آن علم است.

در حیطه معرفت‌شناسی، ما به بررسی شناخت و معرفت می‌پردازیم. سوال اینست، ما واقعا چگونه به شناخت می‌رسیم؟ منابع رسیدن ما به شناخت چیست؟

جایگاه متافیزیک، تجربه‌های شخصی، آموزه‌های دینی، عقل و موارد این‌چنینی در شناختن هر چیزی کجاست؟

محدوده شناخت هم موضوع مورد بررسی دیگریست. ما درباره چه چیزهایی می‌توانیم به شناخت برسیم؟ درباره چه چیزهایی نمی‌توان؟

در علوم اجتماعی، معرفت‌شناسی یکی از اساس‌ها و پایه‌های مهم در مطالعات هستند. چرا که اگر توجهی نداشته باشیم به این موضوعات، ممکن است در فهم علم و تفکیک علم از غیر علم، دچار خطا شویم.

دکتر موسی غنی‌نژاد در کتاب «گفتارهایی در معرفت‌شناسی علم اقتصاد» به بررسی تاریخ و اندیشه‌های مختلف در حوزه معرفت‌شناسی اقتصاد پرداخته‌اند.

در گفتار اول، صحبت از مبانی معرفتی علم اقتصاد است که در آن بطور کامل به طرح موضوع و بیان تعریف‌های لازم پرداخته شده است. شروع آن با صحبت از فلسفه و اقتصاد و تاثیر متقابل آنها بر یکدیگر است و در ادامه چندین دیدگاه در حوزه‌های فرد، آزادی، حق طبیعی، جامعه، اقتصاد سیاسی و … بررسی شده است.

در این بخش از کتاب، بطور خلاصه نگاهی به تاریخ اندیشه‌های اقتصادی از یونان باستان تا عصر حاضر انداخته شده است.

در گفتار دوم، موضوع معرفت‌شناسی و روش‌شناسی مارکسیستی است و دکتر غنی‌نژاد به بسط و توضیح نظریات مارکس پرداخته‌اند.

در این بخش، بحث پیرامون دیدگاه‌های مارکس و افرادی از جمله هگل که برروی او تاثیر گذاشته‌اند، است. همچنین در ادامه کتاب «سرمایه» مارکس مورد بررسی قرار گرفته و تناقضات و اشکالات آن مطرح گردیده است.

همچنین، اندکی درباره افراد دیگری که از همفکران مارکس به شمار می‌روند، مانند انگلس بحث شده است.

در گفتار سوم، که عنوان «مبانی معرفت‌شناسی اندیشه اقتصادی کینز» را دارد، به بررسی نظریات اقتصاددان معروف، جان مینار کینز، پرداخته شده است.

در این بخش از کتاب، به بررسی ارتباط اخلاق و اقتصاد از نگاه کینز، ماهیت و هدف علم اقتصاد از نظر کینز و بررسی چندین دیدگاه دیگر او از جمله اشتغال کامل، تقاضای کل، کاربرد ریاضیات در اقتصاد و مقادیر کل و تحلیل ماکرو اقتصادی ارائه شده است.

اما در گفتار آخر، یعنی گفتار چهارم، به بررسی رویکرد معرفت‌شناختی فردریش هایک پرداخته شده و نظریات او پیرامون خردگرایی، انتزاع، تقسیم معرفت، نظم بازار و … بررسی شده اند.

در این بخش، نگاهی به دیدگاه‌های فیلسوف معروف، کارل پوپر انداخته شده و درباره تاثیرات نظریات او بر هایک صحبت شده است.

همچنین در این بخش، درباره موضوع مهم «فردگرایی روش‌شناختی» که روش‌شناسی غالب در جریان اقتصاد اتریشی است، مطالبی بیان شده است.

این گفتار دارای یک پیوست است که در آن، بطور مفصل درباره روش‌شناسی ابطال‌گرایانه پوپر توضیح داده است.

به عقیده نگارنده این مطلب، مطالعه این کتاب برای شروع بحث معرفت‌شناسی در علم اقتصاد می‌تواند بسیار مفید و موثر باشد، هرچند نیازمند آنست تا اگر بخواهید در این موضوع عمیق‌تر شوید، به مطالعه کتب دیگری بپردازید. در این کتاب، رفرنس‌های مختلفی درخصوص این موضوع بیان شده است.


برای مطلع شدن از انتشار سایر مقالات، در خبرنامه عضو شوید :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *